In het weekend van 12 en 13 september breekt het nieuwe (joodse) jaar aan. Dat wordt het jaar 5787. Het is een schrikkeljaar (in het Hebreeuws heet het een zwanger jaar). Dat betekent niet dat er een extra dag bijkomt, er wordt zelfs een extra maand toegevoegd. 5787 telt daarom dertien maanden in plaats van de gebruikelijke twaalf. Dat gebeurt in het voorjaar voor Pesach, het joodse paasfeest.
De Joodse jaartelling is gebaseerd op de omloop van de maan rond de Aarde. Zo’n maanmaand duurt 28,5 dag. Om die reden lopen twaalf maanmaanden uit de pas met het wat langere zonnejaar. Het gaat om een verschil van circa elf dagen. Om precies te zijn 354 tegen 365 dagen.
Omdat de joodse feestdagen seizoensgebonden zijn, wordt er een correctie toegevoegd aan de jaartelling opdat de maankalender gelijk blijft opgaan met het zonnejaar. Als je zeven keer in de negentien jaar een extra maand toevoegt doet dan heb je een mooi compromis van het maanjaar met het zonnejaar. Het jaar 5787 is het elfde jaar in de cyclus van negentien.
Moslims hanteren een zuiver maanjaar. Als gevolg daarvan schuiven islamitische feestdagen door het zonnejaar heen. De ramadan, de vastenmaand, bijvoorbeeld valt ieder jaar ietsje vroeger. In de winter zijn de vastendagen van de ramadan in Nederland beduidend korter dan in de zomer. In het Midden-Oosten is het verschil tussen zomer- en winterdagen minder groot.
In 2027 vallen het christelijke Pasen en Pesach niet samen, wat doorgaans wel min of meer het geval is. Pesach valt volgend Westers jaar ongeveer een maand later dan Pasen. Overigens, Pasen volgens de orthodoxe-christelijke kalender valt in de regel ook niet samen met Pasen in West-Europa.
Kerst valt altijd op dezelfde datum, namelijk 25 december. (In de landen van de Reformatie duren Kerst en andere christelijke feestdagen twee dagen.) Voor Pasen geldt dat niet. Wanneer het christelijke feest van de kruisdood en wederopstanding wordt gevierd varieert enigszins. Dat heeft alles te maken met het joodse Pesach. Dat begint volgens de joodse kalender steeds op dezelfde datum, namelijk de veertiende nissan, de lentemaand.
Het christelijke Pasen en het joodse Pesach zijn enigszins gekoppeld. Het zijn weliswaar feesten met een volledig andere inhoud; toch staan ze niet geheel los van elkaar.
Joden vieren met Pesach de bevrijding uit de slavernij, de Uittocht uit Egypte. De slavernij was de hel en dankzij God Die Zijn volk hoorde kermen, brak er een nieuwe periode aan waarin Joden vrije mensen waren geworden. Al mag niet worden vergeten dat deze vrijheid door de schenking van de Tien Geboden zeven weken later, een vrijheid in gebondenheid is. Vrijheid zonder verantwoordelijkheid is gedoemd te vervallen in wetteloosheid.
Christenen vieren met Pasen het offer van Jezus via de (Romeinse!) kruisdood en vooral de wederopstanding. De dood werd overwonnen! Dat verklaart voor een groot deel het succes van het christendom: het leven op Aarde mag dan voor velen een hel zijn, daarna komt de Hemel! Mits je een goed christen bent geweest.
Maar wat is dan de op de kalender gebaseerde link van Pasen met Pesach? Welnu, Joden - en Jezus was een Jood - vieren met Pesach de sedermaaltijd met de vertelling over de Uittocht. Al weet menig christen dat niet, die sedermaaltijd komt aan de orde in het Paasverhaal, opgetekend in het Nieuwe Testament. Jezus legt aan zijn volgelingen tijdens de seder uit dat hij geofferd gaat worden aan het (Romeinse!) kruis.
Je zou kunnen zeggen dat de Joodse vertelling tijdens Pesach een verhaal is met een happy end (bevrijding van de slavernij!) en dat zoiets ook geldt voor het verhaal van het christelijke Pasen: de mens wordt in dat verhaal zelfs bevrijd van de Dood. Kan het mooier (als je het gelooft)?!
Reacties zijn welkom: polakhaje@gmail.com
