Identiteit

Identiteit

Archieven

Nieuws

Door Harry Polak op 1 juli 2024

Onlangs overleed, veel te vroeg, een goede bekende in Amsterdam. Samen met haar heb ik op haar uitdrukkelijke verzoek als invaller meegedraaid in het scholenproject Leer je Buren Kennen. Daar heb ik eerder over geschreven, naar aanleiding van een ander overlijden, en ook die was veel te vroeg.

Gita, haar aandenken zij tot zegen, groeide niet op in Nederland, doch in Zweden. Het kan zijn dat het daardoor kwam dat ze bij de kringgesprekken over jodendom voor MBO’ers in het kader van Leer je Buren Kennen wat on-Nederlands streng was. Op zich leidde dat niet tot problemen. Het viel me op dat ze dat zo deed bij het samen leiden van de kringgesprekken. Het paste bij haar en het was een goede manier om de bezoekende leerlingen bij de les te houden. Een synagoge bezoeken als onderdeel van het lesrooster voor MBO’ers is geen alledaagse bezigheid en het gaf regelmatig wat aanleiding tot enig rumoer. Zeker als het over Israël ging. Dat land kan je nu eenmaal niet buiten beschouwing laten als het over jodendom gaat.

In een column die door rabbijn Menno ten Brink werd geschreven vanwege haar overlijden las ik tot mijn verbazing dat zij de dochter was van een islamitische vader en een Zweeds-Joodse moeder. Dat heeft ze me nooit verteld. Haar achternaam (Hacham) had me aan het denken kunnen zetten, doch ik dacht dat het een soort verbastering was van het Hebreeuwse chacham (wijs). Meer heb ik er nooit achter gezocht.

Zij koos duidelijk voor het jodendom. Zij werkte in de cultuursector en kreeg van tijd tot tijd nogal wat over zich heen vanwege Israël. Zeker na 7 oktober. Maar ik kende haar duidelijk onvoldoende, dus wie weet had ze ook wel degelijk echt wat met de islam. Als je een islamitische vader hebt, ben je volgens de islam moslim. Met een Joodse moeder ben je volgens het jodendom Joods. Dus ze kon twee kanten op.

Als het andersom is, is het een ander verhaal. Nu ben je heel snel moslim dus als haar moeder moslima was geweest en haar vader Joods dan was er eigenlijk niets aan de hand als ze voor de islam had gekozen. Om Joods te worden met alleen een Joodse vader is echter een lange weg. Niet zelden een lijdensweg als je de verhalen hoort van wat wel wordt genoemd ‘vaderjoden’. Dat wil zeggen, degenen met alleen een Joodse vader.

De kinderen van een Joodse vader worden eigenlijk gestraft als ze de Joodse kant op willen. Het is naar mijn idee vooral de bedoeling om de vaders te straffen en die straf je wellicht het best door de kinderen uit een gemengd huwelijk uit te sluiten voor een Joodse gemeente.

In de Verenigde Staten hebben de progressief Joodse bewegingen altijd zeer open gestaan voor de nakomelingen van een gemengd huwelijk met een Joodse vader. De kinderen werden vrij probleemloos als Joods beschouwd als het gezin die kant opging. Ik heb regelmatig verhalen gehoord van Joodse kinderen uit zulke huwelijken die - als ze om een of andere reden hun leven in Nederland voorzetten - tot hun verbazing te horen kregen dat ze niet Joods waren.

Niettemin  kent ook het jodendom de mogelijkheid om Joods te worden als er geen Joodse moeder in het spel is. Daarbij heb ik wel eens het idee dat bij de orthodoxie degenen zonder enige Joodse achtergrond, maar die wel heel erg religieus zijn, makkelijker binnenkomen dan de kinderen uit een huwelijk met alleen een Joodse vader. De liberalen zijn in Nederland veel opener ten opzichte van zulke nakomelingen, al moeten ook zij de procedure doorlopen om Joods te worden. In hun geval heet dat dan ‘bevestigen van de Joodse status’.

Identiteit is een kwestie van kiezen wie je bent en waar je bij wil horen. Dat is echter niet altijd zo eenvoudig, want de ontvangende gemeenschap moet daar dan wel zin in hebben.

https://devrijdagavond.com/2024/06/20/nieuws/theatermaker-gita-hacham-had-nog-zoveel-plannen/

https://stichtingpardes.nl/column-harry-polak/leer-je-joodse-buren-kennen/

Onderwerp(en):
©2024 Stichting PaRDeS | Privacy | Disclaimer
envelopephoneclockmagnifiercrossmenu