Bemidbar

Bemidbar

commentaar BIJ Bemidbar
29 Iyar 5784

Een vooraangaand man

door 
Rob Cassuto

Bemidbar/Numeri 1:1-4:20  

Het bijbelboek Bemidbar 1  ‘In de woestijn' - in de latijnse benaming Numeri - begint met de gelijknamige parasja Bemidbar. Die latijnse benaming Numeri, ‘getallen’, wordt meteen duidelijk: het boek begint met het gebod een volkstelling uit te voeren. Hoe die volkstelling moet plaats vinden wordt uitgebreid beschreven. Ieder stamhoofd of vorst, bij name genoemd, moet de leden van zijn stam tellen. In de verzen van hoofdstuk 1 vier tot zeven wordt verordend: ‘En dit zijn de namen der mannen die u ter zijde zullen staan: van de stam van Reöeven Elisoer (…) van de stam van Jehoeda Nachsjon, de zoon van Aminadav.


Nachsjon ben Aminadav

We zijn de naam Nachsjon al eerder tegengekomen. Hij is de zoon van de zuster van Elisjeva, de vrouw van Aharon, broer van Mosjee (Sjem/Ex 6:27). Laten we deze figuur Nachsjon eens wat vanuit de schaduw in het licht stellen.
De massale volkstelling is een grote ordening van de volksmassa in geregistreerde groepen en tegelijk een inventarisatie van het militaire potentieel aan weerbare mannen. Nachsjon, de zoon van Aminadav, is het hoofd, prins (‘rosj') van de stam van Jehoeda. Hij moet de telling in zijn stam leiden. Later zal hij de eerste zijn die zijn offers voor de inwijding van de tabernakel zal aanbieden (Bem/Num 7:17). Als de stammen na een jaar gaan vertrekken vanaf de Sinaj zal hij als hoofd van de stam Jehoeda als eerste het kamp opbreken (Bem/Num 10:14) en de grote stoet van voorttrekkers aanvoeren.
Er kleeft aan de man iets van een scenario van de eerste zijn.

De Oude Wijzen signaleren, dat Nachsjon, toen hij als eerste zijn offeranden ter inwijding van de tabernakel aanbood, er zes zaken waren die toen voor het eerst plaatsvonden 2.
1) Het was de eerste dag, dat de priesters als zodanig dienst deden. 2) Nachsjon was de eerste die in de functie van stamhoofd optrad. 3) Hij was van alle Israëlieten de eerste die zijn offers naast de tabernakel bracht. 4) Het was de eerste dag van de (toenmalig) eerste maand (Niesan) van de Joodse kalender. 5) Het was precies een jaar na de uittocht uit Egypte. 6) Voortaan was het verboden een offer aan de Eeuwige te brengen op een andere plaats dan naast de tabernakel.

De moedige stap van Nachsjon

Te verklaren, waarom aan hem zoveel primeurs toekomen, daarvoor is meer speurwerk nodig.
Om meer te weten te komen gaan we terug naar de spannende momenten, dat het gehaast uit Egypte wegtrekkend volk van Israël gevangen staat tussen het aankomende leger van de farao en de zee, between the devil and the deep blue sea. We volgen bijna letterlijk de weergave van het gebeuren in de midrasj,3 .
‘De stammen maakten ruzie met elkaar over wie het eerst in de Rietzee zou stappen. Nachsjon maakt er eind aan en stapte resoluut het water in. Zoals de profeet Hosjea (12:1) zegt: ‘'Efraïm (is Israël) heeft mij omsingeld met leugens, het volk van Israël heeft mij ingesloten met bedrog. Maar Jehoeda heeft nog een band met God en blijft de Heilige nog trouw''. De geschriften citeren hem als het ware in de uitroep van Psalm 69:2 ‘'Red mij, God, het water staat aan mijn lippen, ik zink weg in bodemloos slijk en vind geen grond voor mijn voeten, ik ben in diep water geraakt, de stroom sleurt mij mee''. Op het moment, dat Nachsjon al in het water was gestapt was Mosjee nog verwikkeld in een lang gebed, waarop Kodesjborchoe tot hem zei: ‘'mijn geliefden zijn in de zee en jij staat hier nog voor mij!'' Mosjee zei: ''Meester van het universum, wat moet ik doen?'' Hij zei tot hem: ‘'Spreek tot de Israëlieten, dat zij voorwaarts gaan en hef je staf en strek uit je hand over de zee en verdeel haar, etc.'' Terwijl Mosjee nog om goddelijke interventie bad wachtte Nachsjon niet op het wonder, maar anticipeerde het in rotsvast vertrouwen.
Daarom werd Jehoeda beloond, zodat hij de heerser werd over Israël, zoals de psalm (ps. 114:2) luidt: ‘'Toen Israël wegtrok uit Egypte, het volk van Jaäkov dat vreemdtalige land verliet, werd Jehoeda zijn heiligdom, Israël zijn koninkrijk. De zee zag en vluchtte.”'

We zien hier al een voortzetting van de uitspraak van Jaäkov op zijn sterfbed over Jehoeda als leider van het volk. (Beresjiet/Genesis 49:8).
In het boek Bemidbar is Nachsjon als vertegenwoordiger en leider van de stam van Jehoeda steeds letterlijk een ‘vooraanstaand man'. Via Nachsjon loopt de rode draad verder over zijn nakomelingen naar koning David.

Momenteel maken de Israëlische ministers ruzie over welke route te nemen in het huidige conflict. Wie is de Nachsjon die de moedige stap naar een reddende oplossing zal nemen?

Sjabbat sjalom!

noten
1. Verschillende andere commentaren op de parasja Bechoekotai zijn te vinden in mijn boek  REIZEN DOOR DE TORA  , deel 2 Leviticus, Numeri en Deuteronomium,en op de website van PaRDeS

2. Daät Zekeniem (een verzameling rabbijnse uitspraken uit de dertiende eeuw) op Bemidbar/Numeri 7:17:4

3. Talmoed Sota 37a

Sjawoeot

Dinsdag 11 juni begint Sjawoeot, het Wekenfeest. We staan weer aan de voet van de Sinaj berg en luisteren naar de Tien Uitspraken. Sjema! Luister!
Wat is dat luisteren? Het heeft te maken met zo'n plek van ruimte en stilte. De natuur om ons heen kan ons helpen, maar uiteindelijk is het een plek in onszelf, in ons binnenste, een plek buiten al onze oordelen, vooroordelen, buiten angsten voor straf en veroordeling en hoop op beloning; Een innerlijke plek, waar we luisteren.
Ik geloof dat je niet goed kan luisteren als je gemotiveerd bent door hoop op beloning of angst voor straf of door allerlei andere motieven van vermeend eigenbelang.
Echt luisteren kan toch alleen als we zijn op een innerlijke plek, waarin we vrij zijn en in onze kracht, nieuwsgierig en levend. Als we daar zijn – of het nu lernend is, in het bos, in meditatie, tijdens het bidden, of voor mijn part midden in wetenschappelijk onderzoek, of in een goed gesprek - op die plek kunnen we luisterend contact krijgen met wat werkelijk essentieel is in onszelf, kunnen we vanuit die essentie misschien verbinding krijgen met de essentie van alle essentie, kan een opening zich voordoen en ik denk aan het woord van onze rabbi van Kotsk, God woont waar men hem binnenlaat.

Chag Sjawoeot sameach!

Archives

©2024 Stichting PaRDeS | Privacy | Disclaimer
envelopephoneclockmagnifiercrossmenuarrow-right