De sedermaaltijd

De sedermaaltijd

Archieven

Nieuws

Door Harry Polak op 1 mei 2024

De speciale maaltijd aan het begin van Pesach, de sedermaaltijd, zit vol symboliek. Er wordt bijvoorbeeld gesproken over vier zonen (als liberale Jood hadden dat voor mij ook vier dochters mogen zijn). Er is de wijze zoon, de simpele zoon, de zoon die niet weet wat te vragen en de slechte zoon.

De wijze zoon weet alles al, inclusief de achtergronden, dus daar zijn we gauw over uitgepraat. De simpele zoon moet je niet vermoeien met te veel diepgang, doch deze zoon is in grote lijnen op wel op de hoogte. Aan de derde zoon valt veel eer te behalen. Die is niet op de hoogte en weet niet goed waar die moet beginnen met vragen om uitleg om het sederritueel te snappen. De slechte zoon ziet niks in de sedermaaltijd en houdt afstand. Misschien wil die niks met de seder te maken hebben, al zit die wel aan tafel en dat is veelzeggend.

Sinds de Sjoa (Holocaust) wordt vaak gesproken over de afwezige zoon. Dat behoeft geen uitleg. Sinds 7 oktober is de afwezigheid van al degenen die erbij hadden moeten zijn in Israël, de gegijzelden dus, des te sterker voelbaar.

De seder gaat over de bevrijding uit de Egyptische slavernij, de vlucht uit Egypte en de lange tocht naar het Beloofde Land. Pesach is via de zogeheten Omertijd van zeven weken verbonden aan het volgende belangrijke feest, het Wekenfeest of Sjavoeot. Dat feest staat volledig in het teken van de gift van de Tora aan het Joodse volk.

De Tora, de wet, leer of onderwijzing, is in de woestijn gegeven. Die staat volgens de wijzen eigenlijk voor niemandsland. Er is een verhaal dat de Allerhoogste de Tora aan vele volkeren heeft aangeboden, doch die weigerden allemaal. Alleen de Joden waren zo gek om het juk van de Tora op zich te nemen.

Volgens een wat oneerbiedig grapje bood de Allerhoogste de Tora, de twee stenen tafelen met de Tien Geboden (Uitspraken) erop, aan het Joodse volk aan door het aan te prijzen als ‘twee voor de prijs van één’.

Er zit uiteraard een gedachtegang achter dat Pesach en Sjavoeot bij elkaar horen: vrij zijn kan niet zonder verantwoordelijkheid. Totale vrijheid leidt al gauw tot bandeloosheid. Net zoals té veel verplichtingen een mens onvrij kunnen maken. Het gaat zoals zo vaak om het goede evenwicht.

Het Pesachverhaal, is een oud verhaal. Maar het is eigenlijk net zo goed heel actueel. Het Joodse volk is na de verwoestingen van de Tempel in Jeruzalem en de verdrijving door de Romeinen uit het eigen land vele eeuwen aan het ronddolen geweest door de wereld (de woestijn) voordat het terugkeerde naar het vroegere thuisland, het Beloofde Land.

Het is vooral door het blijven gehoorzamen aan de geboden en verboden (mitswot) uit Tora geweest (en het antisemitisme!) waardoor het volk tijdens de lange diaspora bij elkaar is gebleven. Toen eenmaal het Beloofde Land werd bereikt, hadden vooral seculiere Joden het idee dat dat voldoende was om het volk bij elkaar te houden.

Niets is minder waar, want het Joodse land kan natuurlijk niet zonder Joodse basis, anders wordt het een land zoals alle andere landen. Al hebben al die andere landen óók wel degelijk hun eigen basis, de één meer dan de ander. Alleen Israël heeft het Jodendom als basis. En dan is het goed om te beseffen dat er wijze, simpele, onwetende en slechte zonen en dochters zijn die met elkaar het land bevolken. Naast andere niet-Joodse inwoners die zich ook met recht Israëli mogen noemen.

Onderwerp(en):
©2024 Stichting PaRDeS | Privacy | Disclaimer
envelopephoneclockmagnifiercrossmenu