Onlangs las ik in Het Parool een opiniebijdrage waarin ervoor werd gepleit om moeilijke onderwerpen te laten rusten in de dagelijkse omgang met elkaar. Grote verschillen aan de orde stellen, verwijdert mensen alleen maar van elkaar. Je kunt beter mooie dingen met elkaar gaan doen dan willen spreken over wat ons scheidt. Praten is zilver, zwijgen is goud dus.
Mensen kunnen inderdaad prima elkaars buren zijn zonder alles te hoeven weten van elkaar. Je hoeft niet alles uit te vogelen van de ander. Hoe iemand bijvoorbeeld stemt of denkt over de huidige oorlog met Iran en dat soort zaken, is privé. Daar hoef je een ander niet mee lastig te vallen, tenzij je de ander per se wil overtuigen. Je kunt ook menen dat je koste wat het kost moet weten wat die ander ergens van vindt. Maar wie kaatst moet dan wel de bal verwachten.
In de religieuze dialoog, dus inhoudelijke gesprekken tussen aanhangers van diverse religies, is het een gouden regel om de ander niet te willen bekeren. Daar is dialoog uitdrukkelijk niet voor bedoeld. Als je het toch doet ben je bezig met evangeliseren.
Bij dialoog draait het erom dat je de ander wil leren kennen. Gehoopt wordt dat daardoor meer begrip ontstaat voor de ander. Dat hoeft echter niet zo uit te pakken. Dialoog kan ook leiden tot het tegenovergestelde, namelijk dat je door kennis te nemen van de ander en diens overtuigingen, je juist vervreemd raakt van elkaar. Dat is de prijs die je betaalt voor de nieuwsgierigheid naar je medemens, wat doorgaans een goed motief vormt voor dialoog. (Soms lukt het om over die heftige tegenstellingen heen te stappen en met elkaar verder te gaan omdat er ondanks alles toch een bijzondere band is ontstaan.)
Zelfs bij forse tegenstellingen kun je de ander in zijn of haar waarde laten. Je weet dan dat er onoverbrugbare verschillen zijn en zo lang die niet leiden tot elkaar verbaal of fysiek beschadigen valt er best mee te leven. Ondanks de teleurstelling over de poging tot dialoog.
Het wordt anders als die ander er echt op uit is om je op een of andere manier te molesteren. Dat kan door te demoniseren met woorden, het kan ook fysiek en dat is in ieder geval volstrekt onaanvaardbaar.
Als iemand bijvoorbeeld van mening is dat Joden gered moeten worden vanwege hun ongeloof dat Jezus de Zoon van God en de Messias is dan is dialoog niet zo zinvol. Immers, die opvatting zal worden ingezet om te bekeren. Geen ‘agree to disagree’ in dat geval.
Echt gevaarlijk is de gedachte dat Joden het kwaad in de wereld vormen en dat zij bestreden dienen te worden, desnoods met alle ter beschikking staande middelen.
Maar bij de voorgaande twee voorbeelden gaat het al lang niet meer om dialoog en samenleven. Dus die ingezonden opinie heeft het niet over dat soort forse ontsporingen.
In de tijd dat ik me intensief bezighield met de dialoog tussen Joden en Marokkanen in Amsterdam was het een soort stilzwijgende afspraak om het maar niet te hebben over het Palestijns-Israëlisch conflict. Dat vond ik een zwaktebod, want daar kwamen de vijandige gevoelens van nogal wat Marokkaanse Amsterdammers jegens Joden juist vandaan. Niettemin hield ik me er net als de andere Joden in de dialoog met Marokkanen wel aan. Om de lieve vrede te bewaren. Bovendien speelde het gewelddadige conflict zich ver buiten Nederland af. Plus dat zij geen Palestijnen waren, en wij, Joden, geen Israëli’s.
Het ging helemaal mis toen er een Facebookpagina werd gelanceerd waarop de Marokkaanse achterban, toen er weer eens een oorlog was van Hamas met Israël, tekeerging tegen de Joodse staat. Dat was niet de afspraak en ik liet het niet over mijn kant gaan. Daarna barstte bom. Althans voor mij en nog enkele anderen aan Joodse kant, want we werden uit de Facebookgroep gegooid. De amokmakers uit de Marokkaanse achterban werd geen strobreed in de weg gelegd en mochten blijven.
Reacties zijn welkom: polakhaje@gmail.com
