Oog om oog

Oog om oog

Archieven

Nieuws

Door Harry Polak op 1 januari 2024

Uiteraard volg ik als inwoner van Israël de verslaggeving over de oorlog tussen Hamas en Israël op de voet. Dat geldt niet alleen voor de berichten in de Israëlische media, ook die in de Nederlandse pers en soms ook op de Nederflandse tv. De termen ‘wraak’ en ‘vergelding’ zijn daarbij in de Nederlandse media niet van de lucht. Vaak is het Hamas dat begint met de aanval, hergeen rechtvaardig wordt geacht volgens pro-Palestijnse kringen, want zij plegen verzet tegen ‘de bezetting’ (afgelopen 2005!) en de ‘blokkade’ (alleen tegen wapeninvoer nadat Hamas aan de macht kwam!). Als Israël dan reageert dan wordt bijna steevast gesteld dat het om wraak gaat.

Nu zal dat element zeker meespelen en er zijn nogal wat Israëlische politici, vooral van rechts, die die term in de mond nemen. Dat vind ik niet verstandig. In militaire kringen wordt die term naar mijn idee nauwelijks of veel minder gebruikt. Daar gaat het in de regel om het herstellen van de ‘afschrikking’ en het gericht treffen van vijandelijke doelen. Liefst die doelen vanwaar raketten op Israël worden gelanceerd of waar ze worden vervaardigd of opgeslagen e.d. Commandocentra zijn ook militaire doelen.

Het is hier niet de plaats om een politiek of militair betoog af te steken. Mij gaat het om de term ‘wraak’. In het Midden-Oosten spelen trots en eer een nog grotere rol dan in het Westen. Hier heerst de regel dat je een aanval niet onbeantwoord moet laten, want dan zou de tegenpartij wel eens kunnen denken dat je zwak bent. Dat is een uitnodiging voor nog meer klappen. Dan lok je eerder geweld uit dan dat je het voorkomt.

Het christelijke credo van ‘het toekeren van de andere wang’ viert in deze regio bepaald geen hoogtij. Het is meer ‘si vis pacem para bellum’, dus als je vrede wil, bereid je dan voor op oorlog. Anders gezegd: zorg dat je sterk bent en dat je tegenstander daarvan goed doordrongen is, want dan heb je nog enige garantie dat je met rust wordt gelaten.

Er speelt naar mijn idee nog iets anders mee in de beeldvorming vanuit het christelijke Westen over deze regio. En eigenlijk in het bijzonder over Israël en Joden in het algemeen. Dat is de opvatting dat het in het zogenaamde Oude Testament draait om een wraakzuchtige God in tegenstelling tot het Nieuwe Testament, waarin liefde, zeg maar gerust Liefde (met een hoofdletter) centraal staat.

Hoe meer je in de tijd teruggaat, hoe onbeschaafder en wreder de mensen waren. Al weten ze er tegenwoordig ook wel raad mee, zou ik zeggen als ik de krant opensla. Denk maar aan wat Hamas op 7 oktober deed. Niettemin is na twee Wereldoorlogen en de Holocaust het besef ontluikt dat er veel meer aan vrede gewerkt moet worden, wat in Europa redelijk gelukt leek tot aan de ellende in Joegoslavië en nu van de aanval van Rusland op Oekraïne.

De oude God van de Joodse Bijbel is naar mijn smaak eerder een strenge doch rechtvaardige God dan een wraakzuchtige Godheid. Al lijkt het op het eerste gezicht vaak op het laatste. Het is een God met wie je in discussie kunt gaan, zoals Mozes deed over wat rechtvaardig is (Sodom en Gomorra). En vergeet niet dat het belangrijke universele beginsel dat je je naaste moet liefhebben als jezelf, uit het Oude Testament komt. Als dat geen liefde is…

Bij de vele misverstanden over het zogeheten Oude Testament hoort ook het idee dat het bij ‘Oog om oog, tand om tand’ om pure wraak gaat. Welnee, het is een principe voor het bepalen van schadeloosstelling! Als je buurman jouw tand eruit slaat bij een burenruzie (je moet er niet aan denken) dan betekent dat niet dat je prompt een tand uit zijn mond moet slaan. Het gaat er in de eerste plaats om dat je de schade mag verhalen voor het missen van een tand. Die schadeloosstelling zal minder zijn dan wanneer je buurman je oog uit je kop heeft geslagen. ‘Oog om oog, tand om tand’ is dus eerder een juridisch beginsel dan een opwekking tot wraak.

Onderwerp(en):
©2024 Stichting PaRDeS | Privacy | Disclaimer
envelopephoneclockmagnifiercrossmenu