Moslims zitten nu middenin de Ramadan, de voor hen heilige vastenmaand. Heilig? Zeker, want in deze negende maand van het islamitische jaar is volgens de overlevering de Koran, hun heilige boek, geschonken aan profeet Mohamed. Vrede zij met hem, voegen moslims daaraan toe.
In Trouw las ik een ingezonden brief van een moslim die zich ergerde aan de vercommercialisering van de vastenmaand. De ramadan gaat kerst achterna met mooie servetten, kaarsen, een soort ‘adventskalender’ en noem maar op. De middenstand heeft de ramadan ontdekt en omarmd. Geen teken van islamisering van de samenleving, aldus deze Turkse moslim, het wijst eerder op het ontstaan een nieuwe lokale religieuze cultuur.
Echter, degenen die wantrouwend tegenover de islam en moslims staan, zien het ongetwijfeld wel als islamisering. De ramadan krijgt in hun ogen steeds meer, zelfs veel te veel aandacht. Moslims die een maand lang overdag vasten, geen geringe opgave, worden naar hun idee ontzien en er zijn zowaar niet-islamitische Nederlanders die een dagje mee willen vasten uit solidariteit.
Als je de ingezonden brief leest, lijkt het op het eerste gezicht alsof de schrijver, Nuri Kurnaz, het eens is met anti-islam figuren. Die vinden al die aandacht immers ook geen goede zaak. Maar het gaat Kurnaz natuurlijk om iets anders: hij wil vast heel graag dat de ramadan in het centrum van de belangstelling komt te staan, doch dan wel op de goede manier.
Hij pleit voor een sobere viering van de vastenmaand. Dus geen iftars in het bedrijfsleven die alleen maar zijn bedoeld om te netwerken en te laten zien hoe inclusief een bedrijf is of zegt te willen zijn. De drang naar omarming van moslims blijkt uit de vervanging van het traditionele kerstdiner door een ‘eindejaardiner’ en de invoering van iftars als ontmoetingsmoment tussen werknemers.
Dan volgt een interessante wending in de brief. De schrijver verkiest geen kapitalistische kerstening van de ramadan, zoals hij het omschrijft, maar een opzet die doet denken aan de échte christelijke kerst. Hij wijst erop dat de christelijke vastentijd sober van aard is en dat zou met de ramadan ook zo moeten zijn.
Als gebaar van goede wil, wijst hij vervolgens het joodse simchat tora (vreugde der wet) aan als voorbeeld. Maar is dat een goed voorbeeld voor de ramadan?
Ja en nee. Als het bij de ramadan om het vasten gaat dan is jom kipoer (grote verzoendag), de lange vastendag in het jodendom, een veel betere link. Als het je om de vreugde van de schenking van ‘het Heilige Boek’ te doen is, is simchat tora wel goed gekozen.
De schrijver is niet vies van syncretisme, dat wil zeggen het laten samensmelten van religies of religieuze riten. Het wordt veelal gedaan om tegenstellingen te overbruggen. Niet zelden ontstaan dan nieuwe vormen.
Persoonlijk ben ik daar niet erg voor. Zeker, religies lijken op elkaar en vaak zie je min of meer dezelfde riten terug bij andere religies, zoals het vasten. Maar vermenging is helemaal niet nodig om elkaar beter te begrijpen. Verdiep je in de ander, zoals die is. En neem kennis van disputen binnen andere religies. Zoals bijvoorbeeld discussies over de betekenis en de inhoud van de ramadan tussen moslims onderling. Daar heb je kerst of simchat tora helemaal niet voor nodig.
Reacties zijn welkom: polakhaje@gmail.com
