Dit jaar viel de jaarlijkse, door de zonnekalender heen schuivende vastenmaand van moslims ongeveer samen met de christelijke vastentijd. Die gaat enkele weken voor het christelijke paasfeest in. Wat christenen doen is niet echt vasten, naar mijn smaak, het komt neer op sober eten, als ik het goed heb begrepen. Toen ik diverse bronnen raadpleegde over wat christenen vastentijd noemen, las ik dat er vroeger wel echt werd gevast, zoals moslims doen: van zonsopgang tot zonsondergang.
Ook Joden kennen vastendagen. Héle vastendagen die bestaan uit ruim een etmaal niet eten en drinken, en hálve vastendagen, waarbij gevast wordt van zonsopgang tot zonsondergang. Van de laatste zijn er veel; er zijn slechts twee hele vastendagen, te weten Grote Verzoendag en de Negende Av, als de verwoesting van de beide Tempels en andere rampen die het Joodse volk hebben getroffen, worden herdacht.
Ik sprak ooit iemand uit Joodse kring (zijn beide ouders waren Arabische Joden) die zei dat moslims allerlei elementen uit het jodendom hebben overgenomen en deze voorzien hebben van een pittiger sausje. Vasten Joden een heel etmaal, de moslims een complete maand. Bidden Joden drie keer per dag, moslims hebben er vijf keer van gemaakt. Heel eerbiedig was het niet, wat hij zei. Maar anderzijds getuigt het ook niet echt van respect als moslims stellen dat zowel christendom als jodendom beide weliswaar volkeren van het boek zijn, doch de goddelijke overlevering hebben verdraaid. De islam is de ware religie. Het is de laatste en meest zuivere goddelijke openbaring.
Persoonlijk ben ik niet zo gesteld op dat soort waarheidsclaims. Moslims die de beide andere monotheïstische religies min of meer naar het rijk der fabelen verwijzen of christenen die menen dat Joden een achterhaalde religie aanhangen, omdat zij Jezus als de Verlosser verwerpen, dat vind ik maar niks. En Joden? Die zijn ook fout bezig als ze denken dat ‘uitverkorenheid’ inhoudt dat je beter bent dan de rest. Joden hebben meer religieuze plichten gekregen van de Allerhoogste dan anderen, maar die zijn net zoveel waard als zij zich aan de zeven Noachitische geboden houden.
Dat vind ik het aardige van het jodendom: je hoeft helemaal niets Joods te zijn (of te worden) om een rechtvaardige te zijn in de ogen van de Allerhoogste. De uitverkorenheid van Joden is, zo zou je kunnen zeggen, een doekje voor het bloeden. Je aan alle geboden en verboden moeten houden, is topsport, zo zei iemand mij die uit de Antwerpse chassidische kring kwam en dat milieu enigszins vaarwel had gezegd. Hij wist waar hij het over had.
Ondertussen heb ik in Nederland heel wat iftars meegemaakt. Als ik het goed heb, zijn de uitnodigingen aan niet-moslims om bij iftars aan te schuiven de deur uitgegaan na 9/11. Er was dringend behoefte om een aangenamer beeld van de islam te bieden na de verbijsterende aanslag op de VS door Saoedische moslims.
In het kader van het Ramadanfestival heb ik met andere leden van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam zelfs een keer een maaltijd aangeboden aan Turkse en Marokkaanse moslims om de vastendag te doorbreken. Een iftar dus, in hun ogen. Wij vierden op dat moment het Loofhuttenfeest (Soekot), boden onze gasten een maaltijd aan en daar hielden we het bij. Onze rabbijn die ook meedeed met de maaltijd had opgemerkt dat naar Joods gebruik je geen feesten van anderen met je eigen feesten moet mengen, dus dat deden we dan ook niet.
De Turken die aanzaten deden enthousiast mee. En de zo ongeveer enige Marokkaanse moslim die gekomen was, hield een mooi verhaal over hoe in Marokko het tijdstip wordt bepaald wanneer de Ramadanmaand begint. De andere uitgenodigde Marokkanen hadden op het laatste moment voorrang gegeven aan een iftar die werd aangeboden door de Amerikaanse ambassade. Daar konden we niet tegenop. In de VS is de scheiding tussen kerk en staat niet zo scherp als in landen als Frankrijk en in mindere mate Nederland. Een iftar op een politiebureau met een politieagent in uniform die het gebed uitspreekt aan het begin van de iftar zal je in Frankijk niet zien, denk ik. Nederland anno 2025/1446 draait daar echter zijn hand niet voor om. Hoezo scheiding van moskee en staat?
