Regels en spitsvondigheden

Archieven

Nieuws

Door Harry Polak op 1 augustus 2022

Het jodendom kent tal van regels of opdrachten (mitswot). Het gaat niet alleen om de Tien Geboden, er zijn in totaal 613 geboden en verboden. Die zijn opgesplitst in 365 verboden en 348 geboden. Wie nieuwsgierig is naar al die bepalingen, kan ze bijvoorbeeld nalezen op de website van Historiek. Daar staan ze allemaal opgesomd in voor iedereen leesbare termen, gerubriceerd naar thema en voorzien van de bronvermelding.

Momenteel leven religieuze Joden in “de drie weken”, dat is de periode van 17 Tamoez tot en met Tisja beAv, de negende van de maand Av. Op de laatstgenoemde dag, een volledige vastendag, dat wel zeggen dat het vasten ruim een etmaal duurt, wordt de verwoesting van de beide Tempels herdacht. De eerste werd verwoest in het jaar 587 vóór het begin van de Westerse jaartelling door de Babyloniërs onder leiding van Nebukadnezar II. De tweede keer dat het belangrijkste Joodse heiligdom bijna totaal met de grond gelijk werd gemaakt, was in de Romeinse tijd. Titus was de Romeinse opperbevelhebber die door koning Herodus de Grote gerenoveerde tweede Tempel in het jaar 70 verwoestte. Er staat nog een deel overeind en dat is de Westelijke Muur, beter bekend als de Klaagmuur.  

Brokstukken bij de Klaagmuur

Volgens de overlevering worden nog meer rampen herdacht op Tisja beAv (tisja betekent negen, volgens de mannelijke verbuiging, de vrouwelijke tegenhanger van het telwoord is teesja). Onder andere de uitzetting van Joden uit Spanje in 1492 en daarvoor uit Engeland. Ook de vele pogroms door de tijden heen waaraan Joden blootstonden worden herdacht op Tisje beAv. De deportaties vanuit het getto van Warschau naar het vernietigingskamp Treblinka zijn ook gekoppeld aan deze Treurdag.

De drie weken-periode bevat tal van rouwgebruiken. Er worden geen huwelijken gesloten, mannen laten hun haren niet knippen. Er worden geen muziekinstrumenten gebruikt, zang is wel geoorloofd.

In mijn dialoogtijd hoorde ik dat wel vaker. Turkse moslims die ik ontmoette, spraken vaak over een soort taboe op muziek. Het zou afleiden van het ware geloof, als ik het goed heb begrepen. In de islam kan wereldse muziek in ieder geval als verboden (haram) worden beschouwd. Eigenlijk niet eens zo heel anders als rock and roll dat toen het doorbrak in de vijftiger jaren van de vorige eeuw in behoudende, vaak christelijke kringen in Amerika en elders als des duivels werd gezien.

Terug naar de drie wekenperiode. Die wordt nog strenger in de laatste dagen voor Tisje beAv. Althans voor Asjkenazische (Oost-Europese Joden). Sefardische Joden beginnen pas aan hun voorbereiding op Tisja beAv vanaf het begin van de maand Av. Een van de strengere regels is dat je je eigenlijk niet mag wassen en geen gewassen kleding mag aandoen. Dat gaat erg ver in de warme zomerperiode. Daar is echter wat op gevonden. Als je schone kleding even aantrekt voor het begin van de laatste strenge dagen voor Tisja beAv en die daarna in de kast teruglegt, maak je geen gebruik van net gewassen kleding als je toch wel graag iets anders aan wil trekken in de aanloop naar Tisja beAv.

Kijk, dat kan ik wel waarderen. Strenge regels hanteren is één ding. Zoeken naar uitwegen om je formeel toch aan de regels te houden, maar er door spitsvondigheden een draai aan te geven, zodat het leefbaar blijft, is kenmerkend voor orthodox jodendom. Je kan het hypocriet noemen, doch zo zie ik het niet. Het is een teken van zoeken naar compromissen (al is het misschien minimaal) en dat is een goede zaak.

Onderwerp(en):
©2022 Stichting PaRDeS | Privacy | Disclaimer
envelopephoneclockmagnifiercrossmenu